Gmina położona jest na wschód od Świdnika, na stokach kilku rozległych, kopulastych wzgórz oraz na płaskich terenach Równiny Łuszczowskiej. Część gminy zajmuje podmokła dolina rzeki Mełgiewki (Stawek Stoki), lewego dopływu Wieprza.

Historia Mełgwi sięga średniowiecza, pierwsza wzmianka o tutejszej parafii pochodzi z 1325 r. W 1330 r. Mełgiew (wówczas Melywii) wymieniana była jako własność Dzierżka - kanonika krakowskiego, następnie, gdy wieś należała do Meglewskich i Firlejów jej nazwę przekształcono na Meglew, by w końcu mogła przybrać do dziś obecne brzmienie.

Pochodzenie nazwy gminy tłumaczy się również budowanymi licznie nad tut. rzeką młynami, lub wg innej teorii od unoszących się tu często mgieł.

Dziś do średniowiecznego pochodzenia miejscowości nawiązuje wezwanie kościoła parafialnego – św. Wita. Tak zwany „stary kościół” wzniesiony została w latach 1726-30 z fundacji Jacka Stoińskiego – lubelskiego sędziego ziemskiego, natomiast istniejący do dziś neogotycki kościół wybudowano w latach 1906-10 wg projektu architekta Stefana Shyllera.

Na terenie kościelnym znajduje się również dzwonnica z przełomu XVIII i XIX w. , kapliczka św. Jana Nepomucena z XVIII w. oraz cmentarz parafialny z 1872 r. z grobowcami okolicznych właścicieli ziemskich.

Zespół pałacowo-parkowy znajduje się na nieco wzniesionym terenie wśród osuszonych obecnie mokradeł. W czasie długoletniej historii kształtowanie się obronnego ośrodka dworskiego, a następnie rezydencji pałacowej wyróżnić można cztery okresy dziejowe:

• na przełomie XIII i XIV w. istnieje tu dwór lub zamek obronny z drewna i kamienia , który następnie zostaje rozbudowany, a przy końcu XVIII w. zburzony;

• okres „Stoińskich” wiąże się z powstaniem zespołu pałacowego (najprawdopodobniej za sprawą Jacka Stoińskiego ok. 1730 r.). Pałac barokowy wzniesiony zostaje wraz z przylegającymi od strony południowej regularnym ogrodem;

• okres „Szlubowskich i Rulikowskich”. Wówczas za pałacem powstaje szeroki salon ogrodowy otoczony rzadkimi okazami drzew, przechodzący w aleję spacerową;

• po 1944 r. kolejni użytkownicy zaniedbują majątek i dopiero po przejęciu obiektu przez szkołę, jego stan znacznie się poprawił.

Poza pałacem znajdują się tu pawilony i oficyna z II połowy XVIII w.

Nazwa Krzesimów występuje w historii już od 1409 r. Dwór usytuowany jest na wyniosłym wzgórzu, otoczony przez mokradła i stawy, spełniał funkcję dworu obronnego.

Zabytkowy park krajobrazowy w Krzesimowie prezentuje styl angielski. Znajdują się tu liczne stare drzewa parkowe, które ze względu na swe rozmiary zyskały miano pomnikowych.

W 1944 r. Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego Departament Więziennictwa i Obozów utworzył w Krzesimowie obóz pracy, który miał regulować sprawę volksdeutschów i oskarżonych o współpracę z Niemcami. Jednak trafili tam więźniowie polityczni i członkowie zbrojnego podziemia powojennego. Obóz istniał do 1946 r.  Przebywało w nim ok. 2000 więźniów, wśród których były również dzieci. Na pamiątkę pomordowanych w obozie więźniów usypano kopiec i ustawiono obelisk.

[1]  2  3  4